ELDORADO GOLD: Η “χρυσή επένδυση” μετά το νόμο Χατζηδάκη

της  Μαρίας Καδόγλου από το Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων για την εφημερίδα «Πριν» της 16-17 Μαΐου 2020

Ένα νομοσχέδιο κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των πάσης λογής “επενδυτών” που απαιτούν γρήγορες αδειοδοτήσεις είναι αυτό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που ψηφίστηκε προχθές από την κυβερνητική πλειοψηφία. Η περιβαλλοντική αδειοδότηση, το βασικότερο εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος πετσοκόβεται και γίνεται fast-track, ενώ ανοίγουν πόρτες και παράθυρα για επέκταση, ανανέωση και τροποποίηση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων χωρίς δημόσια διαβούλευση. Ήταν αναμενόμενο ότι αυτό το νομοσχέδιο, μεταξύ άλλων, θα επιχειρούσε να λύσει και τα πολλά προβλήματα της Εldorado Gold / Ελληνικός Χρυσός, που σήμερα λειτουργεί παραβιάζοντας συνολικά τη σύμβασή της με το Δημόσιο και την περιβαλλοντική της αδειοδότηση. Όμως, παρά το γεγονός ότι το άρθρο 119 μοιάζει – και μάλλον είναι – φωτογραφικό, έτσι που τα έχει “καταφέρει” η Ελληνικός Χρυσός το νομικό της μπλέξιμο δεν μπορεί να λυθεί με καμία φωτογραφική ρύθμιση.



Τα περισσότερα πυρά συγκέντρωσε το άρθρο 119 που εντάσσει σε καθεστώς γνωστοποίησης – αντί έγκρισης από αρμόδια υπηρεσία – τις εγκαταστάσεις απόθεσης εξορυκτικών αποβλήτων και τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υδάτων. Όπου “υδάτων” βάλτε “υγρών αποβλήτων” διότι περί αυτού πρόκειται. Μια διάταξη ίσως όχι ξεκάθαρα φωτογραφική αλλά σίγουρα ιδιαίτερα βοηθητική για την εταιρεία που αποθέτει τα απόβλητά της σε τέτοιους χώρους και μάλιστα έχει σημαντικές αδειοδοτικές εκκρεμότητες.

Με το προηγούμενο καθεστώς η έγκριση εγκατάστασης είχε διατηρηθεί μόνο για τις “σύνθετες μεταλλευτικές εγκαταστάσεις”, όπως τα εργοστάσια μεταλλουργικής επεξεργασίας, τα εργοστάσια εμπλουτισμού, οι χώροι απόθεσης εξορυκτικών αποβλήτων και οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας υδάτων για τις οποίες κρίθηκε ότι “υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για το δημόσιο συμφέρον, ιδίως για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, των περιοίκων, του κοινού και για το φυσικό ή πολιτιστικό περιβάλλον”. Με το άρθρο 119 του κ. Χατζηδάκη, οι χώροι απόθεσης και τα φράγματα εξορυκτικών αποβλήτων, σαν και αυτά που έχουν προκαλέσει αμέτρητες περιβαλλοντικές καταστροφές σε όλον τον κόσμο, περνούν και αυτά στο καθεστώς γνωστοποίησης. Και μάλιστα χωρίς καμία ειδική πρόβλεψη για τις φαραωνικής κλίμακας κατασκευές που επιπλέον συγκρατούν επικίνδυνα απόβλητα, όπως ο ΧΥΤΕΑ Κοκκινόλακκα.

Αλλά και με το άρθρο 4 δίνεται η δυνατότητα για ταχεία τροποποίηση ΑΕΠΟ σε περίπτωση που οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την τροποποίηση του έργου είναι “μη ουσιώδεις”. Τα περιθώρια δημιουργικής ερμηνείας του “ουσιώδους” και της αποσπασματικής “συμφωνίας με την ισχύουσα ΑΕΠΟ” είναι τεράστια. Δεν είναι τυχαίο που Σύνδεσμος Βιομηχάνων (ΣΕΒ) και Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ) δεν κρύβουν την ικανοποίησή τους.

Όσον αφορά την Ελληνικός Χρυσός, με το άρθρο 1 θα μπορούσε - αν έχει κυβερνητική ανοχή - να συνεχίσει να λειτουργεί με την ίδια ΑΕΠΟ, που δεν εφαρμόζει, μέχρι το 2032.  Το άρθρο 119 αφορά κυρίως το χώρο απόθεσης του Λάκκου Καρατζά στις Σκουριές που βρίσκεται στο στάδιο που θα έπρεπε να πάρει άδεια εγκατάστασης. Επίσης, Με ανακοίνωση που εξέδωσε ενώ στη Βουλή ψηφιζόταν το νομοσχέδιο, η Ελληνικός Χρυσός πανηγυρίζει για το άρθρο 4 πιστεύοντας ότι θα καταφέρει να αδειοδοτήσει περιβαλλοντικά τον χώρο απόθεσης του Λάκκου Καρατζά με τη διαδικασία-εξπρές του άρθρου 4, παρουσιάζοντας την αυθαίρετη τροποποίηση σαν περιβαλλοντική βελτίωση. Με κάποιο παρόμοιο τέχνασμα σκοπεύει ίσως να περάσει και την επιθυμητή επέκταση της παραγωγής στην Ολυμπιάδα.

Μόνο που, όπως επιβεβαίωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με την απόφαση 223/2020 , η Ελληνικός Χρυσός παραβιάζει τον βασικότερο όρο της αδειοδότησής της που είναι επίσης και όρος της σύμβασης μεταβίβασης των μεταλλείων, άρρηκτα συνδεδεμένος με το δημόσιο συμφέρον: αυτόν της κατασκευής και λειτουργίας εργοστασίου μεταλλουργίας χρυσού. Η κεντρική θέση και η σημασία της μεταλλουργίας για την “επένδυση” έχει επικυρωθεί και με την απόφαση 1492/2013 του ΣτΕ και με την απόφαση της Διαιτησίας. Χωρίς μεταλλουργία δεν υπάρχει επένδυση. Και αυτό δεν μπορεί να το λύσει ούτε το άρθρο 4 ούτε το άρθρο 119. To YΠΕΝ δεν δικαιούται να εξετάσει οποιοδήποτε αίτημα της εταιρείας για τροποποίηση της ΑΕΠΟ, γιατί το μόνο που μπορεί να γίνει με αυτήν την ΑΕΠΟ είναι να ανακληθεί.