Νεπάλ: Η κλιματική κρίση δεν είναι «φυσική καταστροφή»

Μέσα σε λίγες ώρες το πρωί της 25ης Αυγούστου, ένας ορμητικός χείμαρρος από νερό, λάσπη και βράχους σάρωσε το Νεπάλ κατά μήκος μιας διαδρομής 72 χιλιομέτρων των ποταμών Τρισούλι και Μπότε Κόσι, καταστρέφοντας και προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε δεκάδες πόλεις. Αιτία της καταστροφής είναι μια μάζα πάγου και βράχων που αποκολλήθηκε από πλαγιά καλυμμένη με παγετώνα στο Θιβέτ. Καθώς ο αριθμός των νεκρών συνεχίζει να αυξάνεται – σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι νεκροί ξεπερνούν τους 900 και οι αγνοούμενοι τους 4.400 η συζήτηση επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην «κλιματική αλλαγή», ως αιτία της καταστροφής. Περίπου ως «φυσικό φαινόμενο», χωρίς προφανώς να κατονομάζονται οι αιτίες της.

Η ορεινή περιοχή των Ιμαλαΐων, η οποία αναφέρεται ως ο «τρίτος πόλος» καθώς διαθέτει το μεγαλύτερο απόθεμα πάγου και χιονιού εκτός των πολικών καλυμμάτων, θερμαίνεται με γρήγορους ρυθμούς. Μια μελέτη του 2026 έδειξε ότι μεταξύ του 1990 και του 2020, οι παγετώνες σε ολόκληρη την οροσειρά Χίντου - Κους στα Ιμαλάια παρουσίασαν «μείωση της συνολικής έκτασης κατά 12%» και «μείωση των εκτιμώμενων αποθεμάτων πάγου κατά 9%».

Το Διεθνές Κέντρο για την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών ανέφερε το 2023 ότι οι παγετώνες των Ιμαλαΐων εξαφανίστηκαν κατά 65% ταχύτερα την περίοδο 2011-2020 σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Μια παρόμοια μελέτη του ICIMOD τον Μάρτιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω παγετώνες παρουσιάζουν ρυθμό απώλειας πάγου διπλάσιο από αυτόν του 2000. Η αύξηση της θερμοκρασίας στα Ιμαλάια συμβαίνει παράλληλα με τις ευρύτερες παγκόσμιες τάσεις θερμοκρασίας, οι οποίες παρουσιάζουν όλες άνοδο. Στις 22 Αυγούστου, τέσσερις ημέρες πριν από την καταστροφή στο Νεπάλ, η Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής «Κοπέρνικος» κατέγραψε την υψηλότερη ημερήσια θερμοκρασία στην επιφάνεια των ωκεανών που έχει μετρηθεί ποτέ, 21,1 βαθμούς Κελσίου.

Αν και το Νεπάλ από τις πιο φτωχές χώρες της Ασίας ευθύνεται μόνο για το 0,01% έως 0,03% των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, υφίσταται ένα δυσανάλογο μερίδιο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Τον Ιούλιο του 2025, το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα ενέκρινε ένα πρόγραμμα για την προστασία 2,4 εκατομμυρίων Νεπαλέζων από πλημμύρες που προκαλούνται από παγετώνες με προϋπολογισμό μόλις 49,9 εκατομμύρια δολάρια για επτά χρόνια (!), ποσό απειροελάχιστο που δεν καλύπτει σε καμία περίπτωση τις πραγματικές ανάγκες.

Από τη στήλη "κόσμος ανάποδα" της Αιμιλίας Τσαγκαράτου για την εφημερίδα ΠΡΙΝ του Σαββατοκύριακου 5-6 Σεπτεμβρίου 2026