Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026

Κλάδεμα δέντρων: Η εμπειρία της Ιταλίας

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΚΛΑΔΕΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

Η αφαίρεση κορυφής (topping) του δέντρου δεν είναι κλάδεμα. Είναι μια επιθετική ενέργεια που τελικά οδηγεί το δέντρο στον θάνατο. Κάθε χρόνο, βλέπουμε τα δέντρα στους δρόμους να «κλαδεύονται» με τέτοιο τρόπο ώστε να απομένουν μόνο κορμοί που μοιάζουν με πασσάλους, γεμάτοι με κολοβώματα κλαδιών.

Κολόβωμα - Γενική έννοια: Είναι το τμήμα ενός μέλους ή οργάνου που απομένει μετά από ακρωτηριασμό ή εκτομή (όπως το υπόλοιπο ενός κομμένου άκρου).

Αυτό δεν είναι κλάδεμα, αλλά κορυφολόγηση η καλύτερα αφαίρεση κορυφής — μια πρακτική που οι ειδικοί δενδροκόμοι θεωρούν σοβαρό σφάλμα, το οποίο πρέπει να αποφεύγεται πάση θυσία.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΡΥΦΟΛΟΓΗΣΗ; Περιλαμβάνει την αδιάκριτη και δραστική κοπή του κορμού ή των κύριων κλαδιών, αφήνοντας πίσω κολοβώματα που αδυνατούν να παράγουν υγιή νέα βλάστηση. Ο γενικός κανόνας που ακολουθούν οι επαγγελματίες για την αραίωση της κόμης είναι η αφαίρεση περίπου του 15–25% του φυλλώματος. Οτιδήποτε υπερβαίνει αυτό το ποσοστό —χωρίς κάποιον συγκεκριμένο λόγο που αφορά την υγεία του δέντρου— συνιστά κορυφολόγηση.

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΕΠΙΖΗΜΙΑ; - Οι τομές έχουν μεγάλη διάμετρο, ξεπερνώντας κατά πολύ το όριο των 5–10 εκατοστών που μπορεί εύκολα να επουλώσει ένα δέντρο. - ​​Τα δέντρα ΔΕΝ επουλώνονται όπως εμείς· δεν «ενώνονται» ξανά εκ των έσω. Μπορούν μόνο να διαμερισματοποιήσουν τη βλάβη —ουσιαστικά απομονώνοντας την πληγή και αναπτύσσοντας ιστό πάνω από αυτήν στην επιφάνεια— αλλά το ξύλο πίσω από μια μεγάλη τομή αναπόφευκτα σαπίζει. - Κάθε τομή γίνεται σημείο εισόδου για μύκητες και έντομα, οδηγώντας σε εσωτερική σήψη. - Στερημένο από ενέργεια, το δέντρο παράγει βλαστούς ανάγκης, εξαντλώντας τα αποθέματά του· αυτοί οι βλαστοί έχουν αδύναμη στήριξη και επισφαλή σύνδεση με τον κορμό. Με την πάροδο του χρόνου, σπάνε και πέφτουν με την πρώτη δυνατή ριπή ανέμου.

Η ΠΑΓΙΔΑ. Η κορυφολόγηση καθιστά επικίνδυνο το ίδιο το δέντρο που υποτίθεται ότι θα «φρόντιζε». Αυτό το εξασθενημένο και ασταθές δέντρο χαρακτηρίζεται στη συνέχεια ως «επικίνδυνο», δικαιολογώντας έτσι την απομάκρυνσή του. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο: πρώτα το δέντρο ακρωτηριάζεται και μετά κόβεται επειδή ακρωτηριάστηκε.

ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΚΛΑΔΕΜΑ. Αφαιρέστε ΜΟΝΟ τα ξερά, άρρωστα ή εμποδίζοντα κλαδιά, σεβόμενοι τη δομή και το είδος του δέντρου, και χωρίς να αφαιρείτε περισσότερο από το ένα τέταρτο περίπου της κόμης.

Και μια συμβουλή από ειδικούς: μια σωστή τομή σέβεται τον «κολάρο» του κλαδιού — εκείνο το εξόγκωμα στη βάση του κλαδιού από το οποίο το δέντρο επουλώνει την πληγή. Ωστόσο, ένα τμήμα κλαδιού που απομένει στη μέση του κλαδιού δεν θα επουλωθεί και θα σαπίσει.

ΚΑΙ Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Η πρακτική της κορυφολόγησης (topping) αποκλείεται βάσει των Ελάχιστων Περιβαλλοντικών Κριτηρίων (CAM) για τους δημόσιους χώρους πρασίνου (Υπουργικό Διάταγμα της 10ης Μαρτίου 2020), τα οποία επιβάλλουν την αποφυγή της κορυφολόγησης, των τομών μείωσης ύψους και των δραστικών κλαδεμάτων.

Στην Ιταλία δεν υπάρχει ενιαίος ποινικός νόμος που να την απαγορεύει ρητά, αλλά απαγορεύεται στις δημόσιες συμβάσεις (μέσω των CAM) και σε πολλούς δημοτικούς κανονισμούς — και προβλέπονται κυρώσεις: έχουν ήδη επιβληθεί πρόστιμα στις Συρακούσες, ενώ περιφέρειες όπως η Απουλία την έχουν απαγορεύσει με κανονιστικές διατάξεις.

Υπάρχει και μια δεύτερη απαγόρευση που σχεδόν κανείς δεν αναφέρει: το κλάδεμα κατά την περίοδο φωλεοποίησης (Μάρτιος–Αύγουστος) απαγορεύεται για την προστασία των πτηνών (Οδηγία της ΕΕ 2009/147, Νόμος 157/1992).

Πολλές εργασίες κορυφολόγησης την άνοιξη καταστρέφουν επίσης φωλιές, καθιστώντας την πρακτική αυτή διπλά παράνομη.

Η ακατάλληλη κλάδευση ενός δημόσιου δέντρου μπορεί να καταγγελθεί στο τμήμα πρασίνου και περιβάλλοντος του δήμου ή στους δασοφύλακες και το Δασαρχείο.

Ζητήστε τους να δημοσιοποιήσουν τη γεωπονική έκθεση· εάν δεν υπάρχει τέτοια, οι εργασίες στερούνται τεχνικής τεκμηρίωσης. Ένα δέντρο που έχει υποστεί κορυφολόγηση δεν είναι ένα δέντρο που έχει «διορθωθεί». Είναι ένα δέντρο καταδικασμένο — που πεθαίνει αργά, με δικό μας κόστος και κατά παράβαση του νόμου.

Μανώλης Καπάνταης

Δεν υπάρχουν σχόλια: