Τι πρέπει να γίνει όταν η ρίζα ενός δέντρου ανασηκώσει το πεζοδρόμιο;

Η ρίζα έχει ανασηκώσει το πεζοδρόμιο. 

Η πρώτη σκέψη ήταν: το δέντρο πρέπει να κοπεί. Η πρώτη σκέψη είναι σχεδόν πάντα η λανθασμένη. 

Το απλό πριόνισμα δεν αποτελεί λύση. Η κοπή των ριζών ενός αστικού δέντρου χωρίς επαγγελματική αξιολόγηση αποσταθεροποιεί το δέντρο, δημιουργεί σημεία εισόδου για μύκητες και σήψη, και αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης του —κατά τη διάρκεια καταιγίδας— πάνω σε κάποιον πεζό. 

Η ρίζα που ανασηκώνει το πεζοδρόμιο είναι σχεδόν πάντα σύμπτωμα και όχι η αιτία. 

Ένας πολύ μικρός λάκκος φύτευσης και το πλήρως σφραγισμένο έδαφος αναγκάζουν τις ρίζες να κατευθυνθούν προς τις μοναδικές χαραμάδες όπου μπορούν να διεισδύσουν αέρας και νερό: δηλαδή προς τα πάνω, κάτω από το πεζοδρόμιο. 

Τι λειτουργεί αντ' αυτού —με την εξής σειρά: 

Πρώτα από όλα, καλέστε ειδικούς. Την υπηρεσία πρασίνου του Δήμου, έναν πιστοποιημένο δενδροκόμο (με πιστοποίηση ISA ή FLL) ή έναν σύμβουλο διαχείρισης δέντρων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, υπάρχει λύση που επιτρέπει στο δέντρο να παραμείνει στη θέση του. Μεγαλώστε τον λάκκο του δέντρου. 

Το πιο κοινό και αποτελεσματικό μέτρο: η διάσπαση και η επέκταση της σφραγισμένης επιφάνειας γύρω από τον κορμό. Αυτό παρέχει στις ρίζες αέρα και νερό ακριβώς στο σημείο που βρίσκονται, εξαλείφοντας την ανάγκη τους να συνεχίσουν να αναπτύσσονται κάτω από το πεζοδρόμιο. 

Αντικαταστήστε την επίστρωση. Αντικαταστήστε τα άκαμπτα πλακίδια σκυροδέματος ή την άσφαλτο με εύκαμπτα ή διαπερατά υλικά: κυψελωτά πλακίδια χλοοτάπητα, επιφάνειες σταθεροποιημένου χώματος, γέφυρες ριζών ή ελαστικούς αρμούς. Αυτές οι επιφάνειες υποχωρούν όταν αναπτύσσεται μια ρίζα, αντί να ραγίζουν και να δημιουργούν κινδύνους πτώσης για τους πεζούς. 

Εγκαταστήστε συστήματα προστασίας από τις ρίζες. Διατάξεις εκτροπής ή φράγματα ριζών από φύλλα HDPE κατευθύνουν τη νέα ανάπτυξη των ριζών προς τα κάτω αντί για τα πλάγια —μια τυπική λύση στη γερμανική οδοποιία, που εφαρμόζεται τόσο σε νέες κατασκευές όσο και σε αναπλάσεις. 

Ελεγχόμενο κλάδεμα ριζών. Εάν η παρέμβαση στη ρίζα κρίνεται απαραίτητη: επιλέξτε επαγγελματική, στοχευμένη κοπή από πιστοποιημένο δενδροκόμο —και όχι από κάποιον εργάτη πρασίνου με αλυσοπρίονο. 

Η κοπή γίνεται καθαρά ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιφάνεια της πληγής, ενώ αξιολογείται η δομική σταθερότητα του δέντρου τόσο πριν όσο και μετά τη διαδικασία. 

Και αν το δέντρο βρίσκεται όντως σε ακατάλληλη θέση: η μεταφύτευση αποτελεί επιλογή. Υπάρχουν μηχανήματα μετακίνησης δέντρων που μπορούν να μεταφέρουν δέντρα με συγκεκριμένη περιφέρεια κορμού. Αν και η διαδικασία αυτή είναι ακριβότερη από την υλοτομία, ένα δέντρο 50 ετών δεν μπορεί απλώς να αγοραστεί σε ένα φυτώριο. 

Ένας ακόμη παράγοντας στη Γερμανία: οι περισσότερες γερμανικές πόλεις διαθέτουν κανονισμούς για την προστασία των δέντρων. 

Η υλοτόμηση δέντρων που υπερβαίνουν μια ορισμένη περίμετρο κορμού —συχνά 60 ή 80 εκατοστά— δεν επιτρέπεται χωρίς άδεια. Η κοπή δέντρου χωρίς άδεια συνιστά διοικητική παράβαση που επισύρει πρόστιμα έως 50.000 ευρώ ή, σε ορισμένους δήμους, έως 100.000 ευρώ. Παράβαση μπορεί να συνιστά και η πρόκληση ζημιάς στις ρίζες εντός της ζώνης της κόμης του δέντρου (στην περιοχή όπου στάζει το νερό της βροχής από τα φύλλα στο έδαφος). Η χορήγηση άδειας συχνά εξαρτάται από την πραγματοποίηση αντισταθμιστικής φύτευσης· ωστόσο, ένα νεαρό δέντρο αντικατάστασης χρειάζεται δεκαετίες για να εξισωθεί με τα οφέλη ρύθμισης του κλίματος που παρείχε το δέντρο που κόπηκε. 

Ένα πεζοδρόμιο μπορεί να επισκευαστεί, ενώ ένα ώριμο αστικό δέντρο όχι. Πριν καταφύγετε στην υλοτόμηση, εξαντλήστε κάθε πιθανή λύση που επιτρέπει στο δέντρο να παραμείνει όρθιο.

Μανώλης Καπάνταης